Derde week. Woensdag

18. VRUCHTEN VAN TEGENSPOED

-De apostolische geest van de eerste christenen te midden van de vervolgingen. Vruchten van tegenspoed en moeilijkheden. -Sterkte in moeilijke omstandigheden. -De vereniging met God in de zwaarste ogenblikken.

18.1 Na de marteldood van de heilige Stefanus ontstond er een vervolging tegen de christenen van Jeruzalem die hen noopte zich over andere streken te verspreiden.1 De Voorzienigheid bediende zich van die omstandigheid om het zaad van het geloof naar andere plaatsen over te brengen, waar men anders Christus veel later zou hebben leren kennen. Zij nu, die zich verspreid hadden, trokken overal rond om het woord te verkondigen.2 «Kijk -merkt de heilige Johannes Chrysostomus op- hoe de eerste christenen te midden van tegenslag doorgingen met het verkondigen van het woord, in plaats van het in de steek te laten.»3 

De plannen van de Heer gaan verder. Het moment waarop de oerkerk in elkaar dreigde te storten, gebruikte Hij voor haar versterking en expansie. Dezelfde vervolgers, die de bedoeling hadden het zaad van het pasgeboren geloof te verstikken, zouden er indirect de oorzaak van zijn, dat veel anderen, die anders moeilijk bereikt zouden zijn omdat zij op afgelegen plaatsen woonden, de leer van Jezus Christus zouden leren kennen. De apostolische geest van de christenen blijkt duidelijk, zowel in tijden van vrede -dat is meer regel dan uitzondering- als in tijden van rampen en vervolgingen. Nooit hebben zij het verkondigen van het goede nieuws gestaakt. De boodschap, die zij in hun hart meedroegen, overtuigd als zij waren dat de leer van Christus de eeuwige zaligheid verschaft en, daarnaast, de enige leer is die deze wereld rechtvaardiger en menselijker kan maken.

De vurigheid, de kracht, de eenheid van geloof, de rechtschapenheid, de vriendelijke onderlinge omgang van de eerste christenen waren bij ontelbare gelegenheden de eerste stoot, waardoor velen zich tot het geloof aangetrokken voelden.

De eerste christenen herinnerden zich -misschien hadden ze het van de apostelen zelf gehoord- wat de Heer bij verschillende gelegenheden en op verschillende wijzen gezegd had: Als de wereld u haat, weet dan, dat zij Mij eerder heeft gehaat dan u.4 En zij werden vervuld van vreugde ondanks de moeilijkheden en tegenspoed, die zij tegemoet zouden moeten treden. God beschikt immers alles tot welzijn van wie Hem bemint.5 

De apostelen zelf hebben, samen met grote aantallen bekeerlingen, vanaf het eerste ogenblik tegenstand en weerstand ontmoet, maar zij vonden hun omgeving niet zo heel belangrijk, want zij zochten vooral het heil van de zielen.

Moeilijkheden, van welke aard dan ook, zouden nooit een verrassing moeten zijn: De heilige Petrus vermaant ons: Dierbare vrienden, verwondert u niet over de brand die in uw midden woedt om u te louteren, alsof u iets ongewoons overkomt.6 En de apostel Jakobus zegt: Broeders, acht uzelf heel gelukkig, wanneer u allerlei beproevingen overkomen.7 Daar kunnen we een belangrijke les uit trekken. Die beproevingen en tegenspoed kunnen heel verschillend zijn. Soms komen ze voort uit een materialistisch en antichristelijk milieu, dat zich ertegen verzet dat Christus de wereld bestiert (laster, discriminatie op de werkvloer, een bijna hysterisch antichristelijke omgeving...). In andere gevallen geeft de Heer de kans aan ziekten, economische rampen, mislukkingen, gebrek aan resultaten ondanks grote inspanningen op apostolisch gebied, onbegrip...

In elk geval moeten we in het diepst van onze ziel begrijpen, dat de Heer heel dicht bij ons is, om ons, door zijn overvloedige genade, te doen rijpen in de deugd en ons apostolaat vruchtbaar te doen zijn. In die gevallen wil de Heer ons louteren, zoals het goud in de smeltkroes, precies zoals het vuur het goud zuivert van de slakken, waardoor het echter en waardevoller wordt.

18.2 Zij gingen door met dagelijks in de tempel en in de huizen onderricht te geven en de blijde boodschap te verkondigen, dat Jezus de Messias is.8 In die gevallen, als de omgeving steeds dwazer wordt en zich verder van God verwijdert, zouden we het als een oproep van de Heer moeten beschouwen om door woord en voorbeeld te laten zien, dat de verrezen Christus onder ons verkeert; dat zonder Hem de wereld en de mens in verwarring raken. Hoe groter de duisternis, hoe meer licht er nodig is. Vecht dus tegen de stroom in, met een levendig persoonlijk gebed, gesterkt door de aanwezigheid van Jezus Christus in het sacrament. Onze innerlijke strijd om verre te blijven van alle verburgerlijking moet met meer kracht gevoerd worden. Een van de rijkste vruchten die we, aan welke weerstand dan ook, moeten overhouden is: het diepere inzicht van de noodzaak afhankelijk te zijn van de Heer, edelmoediger te zijn in het gebed en in offervaardigheid.

Weerstand brengt ons ertoe onze intenties te zuiveren, de Heer te dienen zonder bedacht te zijn op menselijke blijken van goedkeuring. Als wij uit lafheid of zwakheid -of uit onwil om de hulp van de Heer in te roepen- de moeilijkheden uit de weg proberen te gaan, verliest onze ziel aan innigheid in de vereniging met God. Het zou met droefheid vervuld worden en duidelijk ons oppervlakkige innerlijke leven en een gebrekkige liefde tot God aantonen. De duivel maakt meestal van zulke gelegenheden gebruik om zijn aanvallen te verhevigen. De ziel zal dan ofwel nader tot God komen door zich te verenigen met het Kruis, dan wel zich van Hem afwenden en in een staat van lauwheid belanden wegens gebrek aan liefde en levenskracht. In vergelijkbare omstandigheden kunnen zulke problemen -als bijvoorbeeld ziekte laster of een vijandig leefmilieu- al naar de gesteldheid van de ziel een heel andere uitwerking hebben.

Vergeet niet, dat het bovennatuurlijk goed dat we moeten verwerven, heel lastig en moeilijk te verwerven is. Het vergt van onze kant een vastbesloten instemming, vol sterkte. Sterkte, een kardinale deugd, een hoeksteen, verwijdert hindernissen en angsten, die de wil zouden kunnen afhouden van het ijverig navolgen van de Heer.9 Hij geeft altijd, op elk moment, in alle omstandigheden, de benodigde genade.

Verlies tegenover de tegenstand van de omgeving je kalmte en blijdschap niet. Het is dezelfde vreugde als die van de apostelen, die vervuld van blijdschap waren, dat ze waardig bevonden waren smaad te lijden omwille van de naam van Jezus.10 «Er staat niet, dat ze niet geleden hebben -merkt de heilige Johannes Chrysostomus op-, maar dat het lijden hun blijdschap bezorgde. We kunnen dit zien in het gebruik van de vrijheid die blijkt uit hun daarop volgend optreden: Onmiddellijk na de geseling begonnen zij met bewonderenswaardige vurigheid te preken.»11 «Ze kletsen over je... Wat kan je je goede naam schelen? Heb in ieder geval geen schaamte of medelijden met jezelf, maar met hen: met degenen die je mishandelen.»12 

18.3 Als we de last van het kruis voelen, nodigt de Heer ons uit naar Hem toe te gaan. «Kom, niet om rekenschap af te leggen... Vrees niet te horen spreken over het juk, want het is zoet.»13 En dan, naast Jezus, houd van je vermoeidheid, van alles wat in ons leven vervelend en moeilijk is. Het offer, het lijden naast Jezus is niet moeizaam, niet verpletterend of zinloos. «Alles wat moeilijk is... maakt de liefde bereikbaar [...]. Wat doet de liefde niet? Kijk hoe zij die liefhebben werken: zij voelen niet wat zij lijden, hun krachten nemen toe, naarmate hun moeilijkheden groter worden.»14 

De vereniging met God ondanks alle tegenspoed, van welke aard dan ook, is een genade van God, die Hij bereid is ons altijd te verlenen. Zoals alle genade vergt deze echter het gebruiken van onze eigen vrijheid, ons meewerken met die genade, het niet onbenut laten van de middelen die ons ter beschikking staan. We zullen voor deze genade op bijzondere wijze onze ziel, door het ontvangen van geestelijke leiding, moeten weten open te stellen, als in een bepaald geval het kruis te zwaar lijkt. «Een zachte bries is niet hetzelfde als een orkaan. Iedereen is wel tegen de eerste opgewassen: dat is kinderspel, je kunt het geen strijd noemen.

»Kleine tegenslagen, een tekort aan iets, kleine zorgen... Die verdroeg je met plezier, en je voelde je blij bij de gedachte dat je nu echt voor God werkte, omdat je een kruisje had! Maar, arme kerel: toen kwam de orkaan en je duizelde, het was een geweld dat eeuwenoude bomen had kunnen vellen. En dat van buitenaf èn van binnenuit. Heb vertrouwen! Het zal je Geloof en je Liefde niet kunnen ontwortelen en jezelf niet wegvagen..., als je je maar niet losmaakt van het 'hoofd', als je de eenheid maar blijft voelen.»15 

De Heer wacht op ons in het tabernakel, om altijd onze ziel en onze geestdrift te sterken... en om ons te zeggen dat Hij het zwaarste deel van het kruis heeft gedragen, onderweg naar Calvarië. Naast Hem leren we dat alles, wat ons het meeste inspanning en moeite oplevert, met vrede en kalmte tot een goed einde te brengen: «Zelfs als alles in elkaar stort en afgelopen is, zelfs als alles tegen je verwachtingen ingaat, als alles vreselijk tegenzit, schiet je er niets mee op, als je je uit je evenwicht laat brengen. Bovendien moet je maar eens denken aan het vertrouwvolle gebed van de profeet: De Heer is onze Rechter, de Heer is onze Wetgever, de Heer is onze Koning; Hij zal ons redden. -Bid dat elke dag vurig, om je gedrag te voegen naar de plannen van de Voorzienigheid die ons leidt naar ons heil.»16 

Uit de vervolgingen, die de eerste getrouwen van het geloof ondergingen, kwamen op onvermoede plaatsen nieuwe bekeringen voort. Uit de moeilijkheden en tegenstand in ons leven zal de Heer ontelbare apostolische vruchten laten voortkomen. Onze liefde zal Hij sterker en fijngevoeliger laten worden en onze ziel zal zuiverder uit de beproevingen te voorschijn komen, als we die sereen en naast Christus ondergaan. Zeg nu tot de Heer bij het einde van dit gebed, dat we Hem onder alle omstandigheden -beroep, leeftijd, gezondheid...- willen zoeken. De ene keer werken de omstandigheden mee, de andere keer tegen, maar we zoeken Hem, ook als we innerlijke of van buiten komende problemen hebben.

«Als het uur komt van de hoon van het kruishout is de heilige Maagd daar, bij haar Zoon, vastbesloten om hetzelfde lot te ondergaan als Hij. -Laten we niet bang zijn om ons, ook als dat in onze omgeving moeilijk is, als verantwoordelijke christenen te gedragen. Zij zal ons daarbij helpen.»17 

-1. Vgl. Hnd 8,1-8. -2. Hnd 8,4. -3. H. Johannes Chrysostomus, Homilieën over de Handelingen der apostelen, 18. -4. Joh 15,18. -5. Vgl. Rom 8,28. -6. 1 Pe 4,12. -7. Jak 1,2. -8. Hnd 5,42. -9. Vgl. H. Thomas van Aquino, Summa Theologiae, II-II, q123, a3, c. -10. Hnd 5,41. -11. H. Johannes Chrysostomus, o.c., 14. -12. H. Jozefmaria Escrivá, De Voor, 241. -13. H. Johannes Chrysostomus, Homilieën over Matteüs, 37,2. -14. H. Augustinus, Preek 96, 1. -15. H. Jozefmaria Escrivá, o.c., 411. -16. Ibidem, 855. -17. Ibidem, 977.