Zeventiende week. Zaterdag

27. Weten wanneer te spreken

-Het zwijgen van Jezus. -Duidelijk en vastberaden spreken wanneer nodig. Vermijden van het zwijgen van instemming. -Moed en sterkte in het gewone leven. Ten volle voldoen aan de eisen van ons geloof en van onze roeping.

27.1 Gedurende dertig jaren leefde Jezus een leven van vergetelheid. Maria en Jozef waren de enigen die het geheim van de Zoon van God kenden. Toen Hij, gedurende zijn openbaar leven, naar zijn vaderstad terugkeerde, waren zijn verwanten verontrust door zijn wijsheid en zijn wonderen. Zij kenden Hem alleen van zijn voorbeeldig arbeidsleven.

Gedurende de drie jaren van zijn openbaar leven zien wij hoe Hij zich vaak terugtrekt in de stilte van het gebed, om alleen te zijn met zijn Vader God. Hij trekt zich terug uit het oppervlakkige lawaai van de menigte die Hem tot hun koning willen maken. Hij verricht zijn wonderen zonder vertoon; Hij vraagt de mensen die Hij geneest zijn macht niet bekend te maken.

Het zwijgen van Jezus voor zijn vijanden bij zijn Lijden is erg ontroerend: Maar Jezus bleef zwijgen en gaf volstrekt geen antwoord.1 Ten aanzien van zoveel valse beschuldigingen verdedigt Hij zich niet. Zoals de heilige Hiëronymus opmerkt: «Onze God en Redder, die door zijn barmhartigheid de wereld had verlost, laat zich als een lam ter slachtbank brengen, zonder een woord van beklag of zelfverdediging. Het zwijgen van Jezus verkrijgt kwijtschelding voor het protest en voorwendsel van Adam.»2 Bij de verhoren door Herodes en Pilatus zegt Jezus niets. Wij zien Hem zwijgend staan bij de keuze voor Barabbas, in tegenwoordigheid van zijn met haat vervulde vijanden: Op de beschuldigingen door de hogepriesters en de oudsten tegen Hem ingebracht gaf Hij geen enkel antwoord. Toen zeide Pilatus tot Hem: 'Hoort Gij niet wat ze allemaal tegen U inbrengen?' Maar Hij gaf hem geen antwoord op welk punt dan ook, zodat de landvoogd hoogst verbaasd was.3

Het zwijgen van God ten aanzien van menselijke hartstochten, van de zonden die elke dag door de mensheid worden begaan, is niet een zwijgen uit woede. Het is een zwijgen vol van geduld en liefde. Het zwijgen van God op Calvarië is dat van een God die alle mensen komt verlossen door zijn onbeschrijfelijke doodsstrijd aan het Kruis. Het zwijgen in het Tabernakel is dat van liefde die op een antwoord wacht. Het is het geduldige zwijgen van Iemand die onze attenties als een schat bewaart.

«Het zwijgen van Christus tijdens zijn aardse leven geeft innerlijke kracht weer en bedachtzaamheid. Degenen die voortdurend klagen over hun tegenslagen of hun pech zouden naar het voorbeeld van de Heer moeten kijken; zij die hun problemen luidkeels verkondigen, zouden het gedrag van Christus moeten overwegen. Die zich verplicht voelen hun doen en laten te verklaren en te verontschuldigen, die begerig naar lof en goedkeuring uitkijken, zouden nota moeten nemen van Christus die niets zegt. We zullen Hem pas navolgen als wij de verplichtingen en zorgen van het leven leren te aanvaarden zonder zinloos geklaag, als wij onze persoonlijke problemen tegemoet treden zonder er iemand anders mee op te zadelen, als we de gevolgen van ons doen en laten recht onder ogen zien, als we ons werk voor de glorie van God doen zonder naar wereldse lof te kijken...»4

Jesus autem tacebat. Jezus zegt niets. En bij veel gelegenheden moeten wij leren niets te zeggen. Soms zullen wij uit ijdelheid dingen zeggen die in de ziel hadden moeten blijven. De zwijgende figuur van Christus is het altijd tegenwoordige model om te verzaken aan lege en onnutte woorden. Zijn voorbeeld zal ons ertoe brengen te blijven zwijgen bij laster en roddel. In silentio et in spe erit fortitudo vestra. De Heilige Geest laat ons via de profeet Jesaja weten dat onze sterkte gegrondvest is in zwijgen en in hoop.5

27.2 Toch blijft Jezus niet altijd zwijgen. Want er is een zwijgen dat kan samenspannen met liegen, een zwijgen dat kan samenwerken met lafheid, een zwijgen dat voortkomt uit gemakzucht en uit angst om zijn leven ingewikkeld te maken. Je kunt je ogen sluiten voor wat onaangenaam is. Je kunt het doen van een broederlijke vermaning, die thuis of op het werk moet worden gemaakt, uitstellen. Ook dat zijn manieren van zwijgen.

Het woord van Jezus is vol van gezag als Hij onrechtvaardigheid of misbruik onder ogen krijgt: Wee u, schriftgeleerden en Farizeeën, huichelaars! Gij doorkruist zee en land om een bekeerling te maken, maar als hij het geworden is, maakt gij hem zelf tot een hellekind, tweemaal erger dan gijzelf! 6

De heilige Johannes de Doper7 was de stem van iemand die roept in de woestijn. Hij leert ons alles te zeggen wat gezegd moet worden, zelfs al ziet het ernaar uit alsof ook wij roepen in de woestijn. De Heer zal niet toestaan dat onze woorden verspild worden. Het is belangrijk dat we zeggen wat gezegd moet worden, zonder dat wij ons zorgen moeten maken over de onmiddellijke gevolgen. Als elke christen zou spreken in overeenstemming met het geloof, zouden we de wereld zeker veranderen. Wij kunnen niet stil blijven zitten ten aanzien van zulke misdaden als abortus en de teloorgang van huwelijk en gezin. Evenmin kunnen we ons overgeven aan de krachten die zouden proberen God te verwijderen uit de vorming van de jongeren. Wij kunnen niet zwijgen bij de aanvallen op de paus en op Onze Lieve Vrouw, of op de instellingen van de Kerk. Te zwijgen als wij zouden moeten spreken kan een manier zijn van samenwerking met het kwaad, omdat anderen zouden denken dat ons stilzwijgen instemming betekent. Als katholieken vrijuit zouden spreken wanneer nodig, als zij anti-katholieke publicaties of literatuur zouden boycotten, zou het moeilijker zijn voor die ondernemingen om succes te hebben.

Wij moeten vrijuit spreken wanneer nodig. Soms zal die gelegenheid zich voordoen als we met een kleine groep van onze vrienden samen zijn; terwijl we naar school of werk gaan of er vandaan komen. In brieven naar de hoofdredacteur kunnen we met lof schrijven over een goed artikel of een slecht artikel bekritiseren. We moeten altijd met liefde handelen. Het loont de moeite eraan te blijven denken dat ware liefde hand in hand gaat met vastberadenheid. We moeten goede manieren gebruiken, altijd met de bedoeling om mensen naar Jezus Christus te brengen. Toch moeten we tegelijkertijd handelen met de standvastigheid van de Heer.

27.3 Als de Doper, nadat hij zich bewust was geworden dat zijn leven gevaar liep, was blijven zwijgen of zich aan de kant had teruggetrokken, zou hij niet door Herodes zijn onthoofd. Maar Johannes was niet dat soort man. Hij was niet als een riethalm door de wind bewogen. Hij was trouw aan zijn roeping en principes tot aan het einde. Als hij was blijven zwijgen, zou hij een paar jaar langer hebben kunnen leven, maar zijn volgelingen zouden niet de eersten zijn geweest om de Heer te volgen. Hij zou het pad van de Heer niet hebben klaargemaakt en de weg hebben vlak gemaakt, zoals de profeet Jesaja had voorspeld. Hij zou zijn roeping niet hebben waargemaakt. Zijn leven zou beroofd zijn geweest van zijn betekenis.

Jezus vraagt ons waarschijnlijk niet voor Hem de dood van een martelaar te ondergaan. Maar Hij vraagt ons om met moed en vastberadenheid de eisen van het gewone leven onder ogen te zien -te stoppen met een slechte televisie-uitzending te bekijken, op te houden een apostolische gesprek uit te stellen... Wij kunnen ons niet veroorloven ons achter uitvluchten te verbergen wanneer er zoveel apostolisch werk te doen is. Wij moeten met optimisme te werk gaan, de wereld en het goede dat erin bestaat beminnen, terwijl we proberen die goedheid te vermeerderen. We kunnen dit doen met het voorbeeld van een opgewekt gezin en van een jeugdige liefde die gedragen wordt door een heilige zuiverheid.

Er zijn andere vormen van lafhartig zwijgen waar we tegen behoren te vechten. Er is het zwijgen waarin we volharden tegen de persoon naast ons. God heeft die daar geplaatst zodat wij een lichtbaken voor hem of voor haar zouden kunnen zijn. Daarenboven is het moeilijk in te denken dat wij in dit leven ook maar enigszins moedig kunnen zijn als we niet in de eerste plaats moedig zijn met onszelf, in het bijzonder als we met onze geestelijke leidsman spreken.

Velen van onze vrienden, wanneer ze zien dat we echt doen wat we zeggen, zullen door het geloof worden aangetrokken. Eeuwen geleden bekeerden vele mensen zich na getuigen te zijn geweest van het martelaarschap van de eerste christenen.

Wij wijden deze dag toe aan Onze Lieve Vrouw. Wij vragen haar ons te leren wanneer te zwijgen en wanneer vrijuit te spreken.

-1. Mc 14,61. -2. H. Hiëronymus, Commentaar op het evangelie volgens Marcus, in loc. -3. Mt 27,12-14. -4. Vgl. F. Suárez, Las dos caras del silencio, in Nuestro Tiempo, 297-298. -5. Jes 30,15. -6. Mt 23,14-15. -7. Mt 14,1-12.