Twaalfde zondag door het jaar (A)

37. Zonder angst leven

-Moed in het dagelijkse leven. -Onze kracht is gebaseerd op het besef van ons kindschap Gods. -Moed en vertrouwen op God in de grote beproevingen van het leven en in de kleine dingen van elke dag.

37.1 In het evangelie van vandaag1 zegt de Heer ons dat wij niet bevreesd moeten zijn, maar als kinderen van God moeten leven. Soms ontmoeten we mensen die gekweld en overweldigd worden door de hardheid van het leven. Tegenslagen en hindernissen lijken alleen maar toe te nemen, als men uitsluitend op de eigen, menselijke krachten vertrouwt om ze te overwinnen. We ontmoeten ook vaak christenen die zich ervoor lijken te schamen om duidelijk over God te spreken, om 'nee' te zeggen tegen leugens en om zo nodig ervoor uit te komen, dat zij trouwe volgelingen van Christus willen zijn. Ze zijn bang voor wat de mensen zullen zeggen, bang voor een kritische opmerking, bang om tegen de stroom in te gaan of om de aandacht op zichzelf te vestigen. Is het voor een christen mogelijk niet de aandacht op zich te vestigen in een heidense omgeving, waar zo vaak economische waarden de hoogste waarden zijn?

Jezus zegt ons dat we ons niet al te veel zorgen moeten maken over mogelijke laster of kritiek. Weest niet bevreesd voor de mensen. Niets is bedekt of het zal onthuld, niets verborgen of het zal bekend worden. Wat jammer als later ontdekt zou worden, dat we bang waren om in de vier uithoeken van de wereld de waarheid te verkondigen die God ons had toevertrouwd! Wat Ik u zeg in het duister, spreekt dat uit in het licht, en wat ge in het oor hoort fluisteren, verkondigt dat van de daken.

Soms zullen we het stilzwijgen bewaren, omdat dat op dat moment het beste is wat we kunnen doen, om redenen van bovennatuurlijke voorzichtigheid of uit naastenliefde, maar nooit uit vrees of lafheid. Wij, christenen, zijn geen vrienden van de duisternis en van verborgen hoeken; we zijn vrienden van het licht, van duidelijkheid in ons leven en in onze woorden. De tijd waarin we nu leven is zodanig, dat wij de waarheid onomwonden moeten verkondigen. Leugens en verwarring brengen veel zielen op een dwaalspoor. Het lijkt absurd, maar soms worden zelfs de juiste christelijke leer, de morele gedragsnormen, het volgen van een goed gevormd geweten in het beroep of in het huwelijksleven, het gezond verstand zelf, lager ingeschat dan een of andere stuitende dwaalleer, die als 'vooruitstrevend' wordt beschouwd of met een progressief tintje is gekleurd...

We mogen niet bang zijn de glans van een oppervlakkig prestige te verliezen, of bekritiseerd te worden of zelfs belasterd, omdat we tegen de stroom in gaan of tegen hetgeen toevallig mode is. Ieder die Mij bij de mensen belijdt, zal ook Ik als de mijne erkennen bij mijn Vader die in de hemel is, zegt de Heer ons. Hij beloont ons overvloedig voor al die keren waarop we te lijden hebben van onbegrip als we proberen dapper te leven, met 'heilige stoutmoedigheid', in een wereld die vaak niets anders dan zuiver materiële waarden kan begrijpen.

Ik ben ervan overtuigd -zegt de heilige Paulus- dat het lijden van deze wereld niet opweegt tegen de heerlijkheid waarvan ons de openbaring te wachten staat.2 «Daarom», becommentariëert de heilige Cyprianus, «wie zou zich niet inspannen om zulk een grote heerlijkheid te bereiken, om vriend van God te worden, om Christus onmiddellijk te bezitten, om de goddelijke beloning na de pijn en het lijden op aarde te ontvangen? Als het voor de soldaten van deze wereld een triomf is terug te komen na de vijand te hebben vernederd, hoe roemrijker en prijzenswaardiger zal het dan niet zijn in triomf terug te keren naar de hemel, als de duivel eenmaal overwonnen is...; om de tekenen van de overwinning omhoog te houden...; om aan Gods zijde te zitten als Hij komt om te oordelen, om medeërfgenaam van Christus te zijn, gelijk te zijn aan de engelen, en aan de aartsvaders, de apostelen en de profeten; om het bezit van het koninkrijk der hemelen te genieten?»3

37.2 Leven noch dood vrezen4, zelfs ernstige moeilijkheden met vreugde tegemoettreden, aan hindernissen die inspanning en offers van ons vragen standvastig het hoofd bieden, bedaard blijven bij ziektes, altijd kalm blijven tegenover een onzekere toekomst... zó wil God dat wij leven. Dat is mogelijk indien we elke dag vaak overwegen dat we kinderen van God zijn, met name als we worden overvallen door onrust, angst of duisternis. Verkoopt men niet twee mussen voor een stuiver? En toch zal buiten de wil van Uw Vader niet één mus op de grond vallen. Bij u echter is zelfs ieder haar van uw hoofd geteld. Weest dus niet bevreesd; gij zijt toch méér waard dan een zwerm mussen.

De Heer maakt duidelijk hoe groot zijn liefde voor ons is, en hoe grote waarde Hij aan de mensen hecht. De heilige Hiëronymus schrijft als commentaar op deze passage uit het evangelie van vandaag: «Als de mussen zo goedkoop zijn en toch onder de voorzienigheid en de bescherming van God vallen, hoe kunt gij die vanuit de natuur van uw ziel eeuwig zijt, dan bevreesd zijn dat Hij die gij als uw Vader eert, geen speciale zorg aan u zou besteden?5»

Het goddelijk kindschap maakt ons sterk als we omringd zijn door persoonlijke zwakheid en door de hindernissen die we tegenkomen, door de moeilijkheden die we ontmoeten in een omgeving die zo vaak van God is afgedwaald, en soms zelfs fel gekant is tegen christelijke idealen. Maar de Heer is bij mij als een machtig strijder, zegt de profeet Jeremia ons in de eerste lezing van de heilige mis.6 Dit is de kreet van hoop en vertrouwen van de profeet, wanneer hij alleen is, aan alle kanten belaagd door zijn vijanden. God mijn Vader is bij mij als een machtig strijder, zo kunnen we herhalen als we van heel nabij gevaar zien aankomen en donderwolken opdoemen. Dominus, illuminatio mea et salus mea, quem timebo? - De Heer is mijn licht en mijn redding; wie zal ik vrezen?7

Het wapen waarmee wij de wereld overwinnen, is geen ander dan ons geloof 8, verkondigt de apostel Johannes, midden tussen de grote moeilijkheden die voortkwamen uit de heidense wereld waarin christenen, als gewone burgers, in de meest verschillende ambachten en beroepen werkten en een doeltreffend apostolaat vervulden. Het hechte fundament van een onwrikbaar geloof doet een zelfvertrouwen ontstaan dat geen hoogmoed of naïviteit is, maar de vreugdevolle standvastigheid van de christen die, ondanks zijn persoonlijke ellende en beperkingen, weet dat Christus de overwinning heeft behaald door zijn dood aan het kruis en zijn glorierijke verrijzenis. God is mijn licht en mijn redding; wie zal ik vrezen? Niemand en niets, Heer. U bent de beschermer van mijn leven!

37.3 Jezus moedigt ons aan voor niets bevreesd te zijn, behalve voor de zware zonde, die onze vriendschap met God vernietigt en tot de eeuwige vervloeking leidt. Als we op moeilijkheden stuiten, moeten we sterk en moedig zijn, als echte kinderen van God. De Heer zegt ons: Weest niet bevreesd voor hen die wel het lichaam kunnen doden, maar niet de ziel kunnen doden; vreest veeleer Hem die èn ziel èn lichaam in het verderf kan storten in de hel. Dit heilig ontzag voor God is een gave van de heilige Geest. Het helpt ons met grotere vastberadenheid tegen de zonde te vechten, tegen alles wat ons van God scheidt. Het brengt ons er toe om gelegenheden tot zonde te vermijden, onszelf niet te vertrouwen, en ons steeds te herinneren dat we 'voeten van klei' hebben, dat we broos en breekbaar zijn. Lichamelijk kwaad, ook de dood zelf, is niets vergeleken met het kwaad van de ziel, de zonde.

We moeten geen andere angst dulden dan de angst God te verliezen. Deze vrees is een kinderlijke bezorgdheid om God onze Vader niet te beledigen. Op bepaalde momenten in ons leven kunnen we zeker grote beproevingen ondervinden. Maar God zal ons de genaden geven die we nodig hebben om deze te verdragen en in innerlijk leven te groeien. Je hebt genoeg aan mijn genade9, zal Jezus tot ons zeggen.

Hij die Paulus heeft geholpen, zal ook voor ons zorgen. Op zulke momenten zullen we tot de Heer roepen, nederig en vol geloof: «Heer, stel geen vertrouwen in mij. Laat mij op U vertrouwen. Als we in onze ziel de liefde, de erbarming en de tederheid van de blik gewaarworden, waarmee Christus ons aanziet omdat Hij ons niet in de steek laat, zullen we de woorden van de apostel volledig begrijpen: Virtus in infirmitate perficitur (2 Cor 12,9), kracht wordt juist in zwakheid volkomen. Door het geloof in onze Heer zullen wij, ondanks onze ellende, beter gezegd, dank zij onze ellende, trouw zijn aan God, onze Vader. De macht van God zal schitteren en ons in onze zwakte steunen.»10

Gewoonlijk zullen we echter sterk en dapper moeten zijn in de kleine dingen: als we beleefd maar krachtig een uitnodiging afwijzen voor een bezoek of een voorstelling waar een goede christen zich niet op zijn gemak zou voelen; als we onze mening moeten geven over de manier waarop sommige leraren de opvoeding van onze kinderen aanpakken; als we een gesprek moeten afbreken omdat het een twijfelachtige wending neemt, als er een goede gelegenheid is om een vriend uit te nodigen voor een vormingsmiddel, of om een gesprek te beginnen dat kan uitmonden in een taktvol advies om te gaan biechten. Een apostolaat met wijde horizonten wordt vaak afgeremd of verhinderd door lafheid in kleine dingen. En het is ook de moed in kleine dingen die ons leven vruchtbaar maakt.

«Als het uur komt van de hoon van het kruishout, is de heilige Maagd daar, bij haar Zoon, vastbesloten om hetzelfde lot te ondergaan als Hij. Laten we niet bang zijn om ons, ook als dat in onze omgeving moeilijk is, als verantwoordelijke christenen te gedragen: zij zal ons daarbij helpen.»11

-1. Mt 10,26-33. -2. Rom 8,18. -3. H. Cyprianus, Brief aan Fortunatus, 13. -4. Vgl. H. Jozefmaria Escrivá, Vrienden van God, 132. -5. H. Hiëronymus, Commentaar op het evangelie van Mattëus, 10,29-31. -6. Jer 20,10-13. -7. Ps 27,1. -8. 1 Joh 5,4. -9. 2 Kor 12,9. -10. H. Jozefmaria Escrivá, Vrienden van God, 194. -11. H. Jozefmaria Escrivá, De Voor, 977.