|
|
 |
 |
| Recensie |
En God zag dat het heel goed was
|
 |
 |
 |
| bron: |
Katholiek Nieuwsblad |
| recensent(e): |
Jan Peeters |
| datum: |
2007, 2 februari |
| waardering: |
***** |
| Recensie: |
"Seks is heilig", zegt de bisschop
Seksualiteitsbeleving is heel wat meer dan aangenaam tijdverdrijf, vindt jongerenbisschop Everard de Jong. Hoe hij dat aan jongeren duidelijk maakt? Met een boek waarin hij laat zien dat seks heilig is.
Je kunt het betreuren dat jongeren soms net zo gemakkelijk over seks praten als over het weer. Nu de seksuele revolutie haar laatste kinderen opeet, biedt dat ook kansen, weet jongerenbisschop Everard de Jong. Met zijn boek En God zag dat het heel goed was wil hij jongeren ervan overtuigen dat seksualiteit tot het heiligste domein van de mens behoort. Loopt hij met molentjes?
Monseigneur, u heeft een boek geschreven over seksualiteit. Daar heeft een bisschop toch helemaal geen verstand van?
De vorige paus schreef het boek Love and responsibility, liefde en verantwoordelijkheid, en kreeg dezelfde vraag. Hij wees erop dat priesters over dit onderwerp meer en op dieper niveau met mensen praten dan je zou denken.
Directe aanleiding voor mijn boek waren de vragen van studenten in de tijd dat ik "van 1995 tot 1999" studentenpastor in Maastricht was. De leer van de Kerk roept reacties op en die wil ik niet uit de weg gaan.
Jongeren komen meestal zelf met vragen. Dan moet je antwoorden hebben die vanuit hun denkperspectief zo dicht mogelijk bij het denken van de Kerk uitkomen.
Lukt dat?
Ik sprak laatst een studente. Ze was als kind misdienaar, leidde kerkelijke zomerkampen ze is nog steeds kerkbetrokken. Maar ze woont nu wel samen. Ik heb met haar gesproken over de heiligheid van de seksualiteit, zoals ik ook in het boek doe. Zo had ze het nog nooit bekeken. Ze vond het prima dat ik het haar op zou sturen. "Maar ik mag natuurlijk wel doen wat ik zelf wil", zei ze erbij.
"Ik heb gemerkt dat telkens als ik jongeren op deze manier over seksualiteit spreek, de boodschap wel aankomt. Ernaar leven is een tweede."
Hoe spreekt u met jongeren hierover?
Ik begin meestal met het verschil tussen verkrachting en andere vormen van geweld. Dat verkrachting veel dieper ingrijpt. Dat betekent dat seksualiteit dus niet zomaar iets is. Vanuit de negatieve ervaring van geweld kom je zo tot de positieve ervaring dat seksualiteit iets heel intiems is, iets sacraals. Dat begrijpt iedereen. Ook dat het, omdat het iets sacraals is, omgeven moet zijn met een bepaalde beschermende sfeer. Dat betekent: niet in het openbaar en alleen in een relatie die zo vast en veilig is dat die niet meer kapot kan, het huwelijk. En met een openheid voor leven omdat er in die sacrale daad een natuurlijke gerichtheid is op nieuw leven.
"Dat is het in een notendop. Ik heb nog nooit gemerkt dat iemand dat niet begreep."
Is het niet vreemd dat jongeren toch met die vragen komen? Ze weten toch dat "niks mag" van de Kerk?
Mensen, vooral kinderen, voelen het sacrale van seksualiteit heel goed aan. Maar die gevoeligheid wordt via onderwijs en media, door wat je om je heen ziet en hoort, vaak doodgetimmerd.
Als ze dan horen dat seks voor de Kerk niet zo vanzelfsprekend is, gaat dat toch wringen en gaan ze vragen stellen. Ze halen er niet de schouders voor op.
Dat was geen antwoord op de vraag ...
Ik vertegenwoordig het "instituut Kerk" dat verantwoordelijk zou zijn voor de honderdduizenden aidsdoden. Daar willen ze antwoord op hebben. Hoe kan de Kerk dat nou doen? En dan proberen ze mij te overtuigen van allerlei opvattingen.
Ze vinden het niet van deze tijd. "Doe normaal", en zo. Ze denken ook dat zij mij kunnen overtuigen.
Er is ook een grote openheid. Je merkt dat ze het diep in hun hart wel aanvoelen. Maar als je dan te dichtbij komt, bij hun eigen leven, gaat het gesprek ineens ergens anders over. Als je op hun vragen iets zinnigs weet te zeggen is het vaak "ho even, nou wordt het eng". Het is een beetje judo. Ze zetten de aanval in, je neemt de aanval over en vloert ze ermee. (lacht) En dat vinden ze niet zo leuk.
De meeste jongeren hebben geen binding met de Kerk. Toch komen ze met vragen bij...
Tja, sommigen hebben mij wel eens een lezing horen houden. Maar ik denk dat ze vooral nieuwsgierig zijn.
Gaat het dan om het verband tussen religie en seksualiteit of is het meer oppervlakkig?
In eerste instantie vaak het laatste. Toen ik nog docent op Rolduc was, ging ik vaak Kerkrade in om met jongeren te praten. Dat vonden ze wel interessant, iemand die "het" niet deed. Zo raakte je dan in gesprek. Eén reactie zal ik nooit vergeten. Toen ik had gezegd dat ik "het" nog nooit had gedaan, zei een jongen: "Dan moet je er wel écht in geloven."
Dat onderstreept direct het celibaat als getuigenis. Want zo werkt het. Ze weten dat je ervoor gekozen hebt niet te trouwen. Dat roept vragen op.
U bent sinds 1999 geen studentenpastor meer. Is dit boekje een uitgesteld voornemen?
Het lag er al heel lang. Het begon met een lezing die ik ooit over pornografie heb gehouden. De echte aanleiding is een boekje van Christopher Derrick, Sex and Sacredness, over de desacralisering van seksualiteit. Dat heeft mij echt de ogen geopend. Die insteek heb ik ook voor mijn boek gebruikt: seks en heiligheid.
Seksualiteit, Venus, was een godin. "Iemand" die heilig, goddelijk is. Als je dat inziet, vallen heel veel puzzelstukjes in elkaar.
Maar wat zegt "heiligheid" in deze tijd?
Het gevoel voor het "heilige" keert langzaam terug. "Nieuwe katholieken" zijn vaak geraakt door het heilige van de liturgie. Het heilige is kapotgemaakt, taboes, die het "heilige" beschermen, zijn doorbroken. Nu merk je dat we niet zonder kunnen. Mensen hebben behoefte aan rituelen. Ze gaan dan soms de gekste dingen doen, zoals naar Stonehenge gaan of zo. Ze voelen dat er meer moet zijn dan wat nu "heilig" is: een auto, status of oppervlakkige seksualiteit.
Als je bij dat groeiend verlangen naar het heilige kunt aansluiten, kun je de mensen wel bereiken.
U vergelijkt seksualiteit zelfs met Eucharistie. Gaat dat niet wat ver?
Niet als je het ziet in het kader van sacraliteit. Intercelebratie en intercommunie, dat gaat ook niet. Net zo min als overspel. Het heilige moet worden beschermd.
Ik gebruik overigens meer analogieën dan redeneringen om daarmee dingen te verduidelijken. Ik wil meer het hart aanspreken dan het hoofd.
Jongeren komen zelden in een kerk, missen dus het contact met het sacrale, en u gaat ze op hun gevoel voor sacraliteit aanspreken?
Jongeren zijn best gevoelig voor sacraliteit. Dat merk je in Taizé, bij stille tochten en tragische gebeurtenissen op school. Misschien heeft de Kerk te veel ingezet op laagdrempeligheid en de liturgie te gewoon gemaakt. De paus zet nu in op meer sacraliteit. Begin eens bepaalde uitingsvormen van religiositeit te bevorderen om vandaar tot verdieping te komen. Knielen bijvoorbeeld. In aanwezigheid van het heilige ga je op je knieën. We hadden nooit de knielbanken uit de kerken mogen halen. Dan raak je het gevoel voor het heilige kwijt en is het net of je een voorstelling bijwoont.
De verlichte en hedonistische samenleving wilde bewust taboes doorbreken. Er mocht niets meer "heilig" zijn. Taboe's zijn geen overblijfsel van een achterlijk verleden. Het zijn beschermlagen om het heilige, om de zenuwen als het ware. Haal je die weg, dan sterft die zenuw af.
De vraag is of die schade onherstelbaar is ...
Het is heel tegenstrijdig. We maken ons terecht heel druk over seksueel misbruik en kinderprostitutie, maar tegelijk overspoelen we kinderen met pornografie. Toch laat het ook zien dat er iets leeft. Die partij voor pedofilie is niet doorgegaan. Dat getuigt toch ergens van. Er gaan steeds meer stemmen op tegen de videoclips van MTV en zo. "Moet dat nou allemaal?" Dat vind ik positief. Daar kun je op aansluiten.
|
|
|